Afantasie

Ik merk dat toen ik erover na ging denken door hier te lezen en ging proberen plaatjes op te roepen bij woorden, dus expres gaan denken aan een boom en dan gaan kijken of ik wat zag (geforceerd dus), ik het heel moeilijk vond en niets zag of kort of onvolledig. Maar toen ik later ging dagdromen zag ik daar wel plaatjes bij. Ik denk voor mijn gevoel voornamelijk in taal en gevoelens, maar ondersteund met plaatjes en geluid. Als ik een liedje wil zingen, dan zing ik het in mijn hoofd, maar dan hoor ik het me in mijn hoofd ook zingen. Op de een of andere manier kan ik het in mijn hoofd wel zingen zoals het hoort, want ik hoor dan dat ik het fout zing als het liedje in mijn hoofd anders klinkt dan het liedje dat ik zing. Dit klinkt vast heel vaag.
Ik herken mensen heel snel, heb als kind geleerd niet meer iedereen die ik herken gedag te zeggen, want na 1 keer zien herken ik ze en weet ik ook nog waar ik ze van herken. Niet dat ik iedereen uit het publiek herken van een concert waar ik ben geweest, maar als er iets meer interactie is geweest vaak wel. Al heb ik het idee dat dit wel minder is geworden, maar dat dit vooral aan mijn eigen aandacht ligt. Ik kan bekenden ook straal voorbij lopen op straat, maar dat is omdat ik dan in mijn eigen gedachten verzonken ben.
Ik zou wel een politieschets kunnen maken, nou ja laten maken, mijn tekentalent is niet zo groot. Ik zie dan niet het gezicht gedetailleerd voor me, maar weet wel veel details te benoemen en kan goed herkennen of het klopt en aanwijzingen geven over wat anders moet, bijvoorbeeld de ogen dichterbij elkaar, een moedervlek naast de neus iets verplaatsen, etc.
Bij het lezen van boeken maak ik me wel een voorstelling van de hoofdpersonen en moet ik bij de verfilming erg schakelen, omdat het niet klopt, het klopt bijna nooit met wat ik in mijn hoofd had, soms gaat dat snel omdat het voor mijn gevoel wel ergens overeenkomt, maar soms blijft het een struikelblok als er te grote ‘fouten’ in zitten voor mijn gevoel. Maar ik kan zelfs in een boek moeten schakelen. Dat ik al een voorstelling heb gemaakt en dat er later details worden gegeven van het uiterlijk die niet kloppen bij het beeld dat ik had. Dan blijft het personage er toch uitzien, zoals ik diegene had voorgesteld, dan klopt het in een verfilming vaak helemaal niet met mijn beeld. Ook bij het lezen merk ik dat ik vooral in taal, emoties, gevoelens en sfeer denk. Ik kan een knuffel die ik me voorstel echt voelen, maar ga ook heel erg op in de sfeer en de emoties. Ik huil ook vaak bij boeken, kan me ook intens verdrietig voelen als er iets verdrietigs gebeurd. Gelukkig zie ik niet elke scène letterlijk voor me, maar zie ik dus wel ondersteunende plaatjes. Het is niet alsof ik een film zit te kijken, het is veel meer fluïde. Ik kan het niet goed uitleggen.
Ik zal ergens meer richting de afantasie kant zitten, maar zeker niet bij het uiterste. Ik zie niet bij elke gedachte beelden, maar moet soms wel ineens lachen, omdat ik dan wel een letterlijk beeld voor me zie bij het verhaal wat de ander verteld, dat de ander op de kop in een container hing of zo (even een extreem voorbeeld, waar denk ik veel mensen een beeld bij zouden maken als ze beelden kunnen zien).
Bij natuurkunde vond ik het vroeger fijn om me voorstellingen te kunnen maken bij de onderwerpen. Elektriciteit zie ik ook als een soort lichtflits die door draadjes gaat, maar dat beeld komt denk ik ook door films.
Ik vind een beeldende omschrijving van een route ook heel fijn, vierde weg naar rechts, bij Witte Huis naar links, etc. Zo onthoud ik het zelf ook. Maar ik zie geen plaatjes voor me als ik die beschrijving volg, ik tel de wegen en herken wel de herkenningspunten. Ik weet ook prima hoe ik bij iedereen moet komen, kan de weg uitleggen, maar weet de straatnamen en huisnummers bijna nooit uit mijn hoofd. Als ik een kaart wil sturen of mijn navigatie wil instellen, dan moet ik het adres altijd weer opzoeken. Ik zet mijn navigatie ook aan als ik de weg weet, zodat ik kan doorgeven hoe laat ik ongeveer kom, een alternatieve route krijg bij file etc. Als ik bewust mijn best doe een adres te onthouden voor de navigatie dan lukt het wel, maar dan leer ik het door het vaak in mijn hoofd op te zeggen. Ik zie dan wel weer een plaatje waar ik moet parkeren. Ik zie ook een globaal plaatje van een huis of gebouw als ik dat wil, maar niet alle details, wel de sfeer en het gevoel.
Als ik mijn man voor me zie, nu bewust oproepen is dus lastiger dan hem voor me zien tijdens het denken, dan gaat het onbewust, maar dan zie ik vooral de dingen die kloppen bij mijn gevoel en sfeer, ik zal niet alle details zien. Ik weet hoe hij eruitziet. Ik weet welke kleur en vorm zijn ogen zijn, zijn haar, de vorm van zijn gezicht, maar het beeld is meer mijn gevoel en minder gedetailleerd. Ik kan het niet goed uitleggen.
Ik vind het wel heel interessant om het lezen over alle verschillen in het denken en ook in het leren. Voor mij zijn mindmaps, dus wel ondersteunend maar puur ter ondersteuning van een tekst. En om één of andere reden onthoud ik uit de tekst het geheel, de verbanden, het gevoel, de details moet je me niet vragen. Details moest ik vroeger ook stampen. Voor het geheel/de verbanden las ik een tekst gewoon een keer door. Ik maakte geen samenvattingen of mindmaps. Die van anderen konden wel ondersteunend zijn als bevestiging/extra, maar om ze zelf te maken vond ik weer zonde van mijn tijd. Al gebruikte ik wel pijltjes in mijn aantekeningen van wat de docent vertelde. De tekeningen in mijn schriften waren vaak meer uit verveling en passend bij mijn dagdromen of gewoon doodles.

SunShine35 schreef: ↑

28-07-2026 23:56

Lijkt me ook. Mijn man zei: het is niet zeker dat je het hebt.
Maar als ik mijn hele leven al niks kan zien lijkt het mij wel zeker.

Het is geen ziekte ofzo, dus wat mij betreft heb je het niet.

KamilleT schreef: ↑

29-07-2026 00:33

Ik heb net een artikel gelezen over afantasie en hoe erg dat is. Zo ervaar ik het helemaal niet. Sowieso weet ik niet beter, maar ik voel me ook niet onthecht als mijn geliefden er niet zijn. Ik weet dat ze er zijn en hoe ze eruit zien, ook al kan ik hun beeld niet met mijn gedachten vormen.

Ik kan me voorstellen dat je er last van kunt hebben in die extreme vorm.
Maar wat ik in dit topic lees zijn het meer variaties op 'het normale'.

Solomio schreef: ↑

29-07-2026 08:59

Het is geen ziekte ofzo, dus wat mij betreft heb je het niet.

Dat iets geen ziekte is, betekent niet dat iemand het niet kan hebben. Net als kleurenblindheid of linkshandigheid. Dat kun je toch gewoon hebben zonder dat het een ziekte is?

giralda schreef: ↑

29-07-2026 12:35

Dat iets geen ziekte is, betekent niet dat iemand het niet kan hebben. Net als kleurenblindheid of linkshandigheid. Dat kun je toch gewoon hebben zonder dat het een ziekte is?

Ja, maar ik erger me ook hier weer aan dat absolute ervan. Zoals in dit topic al duidelijk wordt zijn er mensen die best wel wat kenmerken van afantasie hebben, anderen helemaal niet.
Wanneer heet het dan afantasie?

Linkshandigheid is nogal absoluut, kleurenblindheid ook.
Afantasie niet, zoals eigenlijk alle mentale eigenschappen.

Winterkoud schreef: ↑

28-07-2026 23:58

Ik zit te denken wat ik ‘zie’ als je bv zegt dekentje, appel, peer.
Dan zie ik niet perse een dekentje met een appel en een peer. Ik lees als het ware dekentje met appel en een peer. Als in een zin.
Wat ook kan is dan zie ik wel een soort van dekentje voor me, maar is dat weer weg voor ik er dan een appel en peer bij zie. Het kost mij meer moeite om dat dekentje te visualiseren met een appel en een peer, dan dat als zin te zien.

Toch lastig uitleggen vind ik! En zie jij bij alles wat er verteld word, beelden bij? Zie je dan een film ofzo in je hoofd afspelen? Dan komt er toch de hele dag door heel veel aan indrukken binnen?

Ik zie het dan idd als een film, en als ik mij iets wil herinneren speel ik de film weer af. Ik zal eens opletten of ik dit bij alles heb, of dat er uitzonderingen zijn.
Soms vind ik het (daarom) wel moeilijk om mijzelf in woorden uit te drukken, omdat ik beeld naar taal moet vertalen.

Solomio schreef: ↑

29-07-2026 12:53

Ja, maar ik erger me ook hier weer aan dat absolute ervan. Zoals in dit topic al duidelijk wordt zijn er mensen die best wel wat kenmerken van afantasie hebben, anderen helemaal niet.
Wanneer heet het dan afantasie?

Linkshandigheid is nogal absoluut, kleurenblindheid ook.
Afantasie niet, zoals eigenlijk alle mentale eigenschappen.

Hmm, dat iets op een spectrum ligt, betekent niet dat de term geen betekenis heeft. Heel veel eigenschappen zijn gradueel inderdaad. Ook bij autisme, ADHD of angstklachten verschillen mensen in de mate waarin ze kenmerken hebben, terwijl er toch een punt is waarop je zegt: dit valt hieronder. Kleurenblindheid is ook niet absoluut. Zelfs handvoorkeur is dat niet volledig. Bij afantasie gaat het meestal om mensen die geen of vrijwel geen visuele beelden kunnen vormen. Dat er een grijs gebied bestaat, maakt de term niet onbruikbaar.

Ik zou van mezelf nu wel zeggen dat ik afantasie heb. Ik zie echt 0,0 beelden in mn hoofd. Dan lijkt het me wel duidelijk.

giralda schreef: ↑

29-07-2026 13:05

Hmm, dat iets op een spectrum ligt, betekent niet dat de term geen betekenis heeft. Heel veel eigenschappen zijn gradueel inderdaad. Ook bij autisme, ADHD of angstklachten verschillen mensen in de mate waarin ze kenmerken hebben, terwijl er toch een punt is waarop je zegt: dit valt hieronder. Kleurenblindheid is ook niet absoluut. Zelfs handvoorkeur is dat niet volledig. Bij afantasie gaat het meestal om mensen die geen of vrijwel geen visuele beelden kunnen vormen. Dat er een grijs gebied bestaat, maakt de term niet onbruikbaar.

Ik zou van mezelf nu wel zeggen dat ik afantasie heb. Ik zie echt 0,0 beelden in mn hoofd. Dan lijkt het me wel duidelijk.

Maar dat punt is hartstikke subjectief. Al doen we graag alsof dat niet zo is.

Jessie123456789 schreef: ↑

29-07-2026 08:38

Ik merk dat toen...... doodles.

Schrijven lukt in ieder geval aardig

Solomio schreef: ↑

29-07-2026 13:41

Maar dat punt is hartstikke subjectief. Al doen we graag alsof dat niet zo is.

Ja, de grens is deels een menselijke afspraak. Maar dat maakt het begrip zelf niet subjectief. Dat er mensen zijn waarbij je kunt twijfelen, betekent niet dat de uitersten niet bestaan (zoals ook in mijn geval).

giralda schreef: ↑

29-07-2026 13:55

Ja, de grens is deels een menselijke afspraak. Maar dat maakt het begrip zelf niet subjectief. Dat er mensen zijn waarbij je kunt twijfelen, betekent niet dat de uitersten niet bestaan (zoals ook in mijn geval).

De grens is niet deels subjectief, die is compleet subjectief.
Bepaald door een groepje (voornamelijk) Amerikaanse psychiaters.

Bij afantasie is dat niet anders. Je kunt er meerdere kenmerken van vinden en sommigen herkennen er veel van, anderen minder.
Maar wanneer heet het afantasie? Als je ze allemaal herkent? Of op 1 na? Op 2 na?

Ik herken alleen de term, want ik heb geen fantasie. Maar dat staat niet bij de kenmerken, dus ik heb het zeker niet.

KamilleT schreef: ↑

27-07-2026 08:46

Hier is al eens een topic over geweest. Ik heb ook geen plaatjes in mijn hoofd maar heb daar nooit onder geleden. Pas sinds een paar jaar dat ik weet dat andere mensen daadwerkelijk afbeeldingen voor zich zien als ze denken.

Ik heb dat ook niet, nooit bij stil gegaan dat anderen dat wel hebben. Mis het ook niet.

Even gecheckt bij de kinderen. Die hebben ook geen beelden. Wij vinden daar dus niets geks aan. Jongste merkte nog op het heel raar te vinden dat er mensen zijn zonder denkstem, hoe denk je dan (logisch)?

KamilleT schreef: ↑

29-07-2026 15:49

Even gecheckt bij de kinderen. Die hebben ook geen beelden. Wij vinden daar dus niets geks aan. Jongste merkte nog op het heel raar te vinden dat er mensen zijn zonder denkstem, hoe denk je dan (logisch)?

Daar ben ik even benieuwd naar, denkstem? Misschien zeg ik ja heb ik wel, maar nu geen idee daarbij.

Mijn kinderen en man denken dus wel in beelden, snappen echt niet hoe ik bij een woord geen beeld zie maar het woord uitgeschreven.
Maar ik kan het dus wel, als je mij vraagt zomer te omschrijven heb ik wel een beschrijving, en kan ik dat (deels) voor me zien.

Mensen herkennen ik wel (zeker bij vaker gezien te hebben), al herken / zie ik mensen vaak niet onderweg, in een winkel etc. Omdat ik niet mijn focus daarop heb en verwacht diegene te zien. Vaak moet iemand dan zelf even gedag zeggen. Zo niet loop ik je ze zo voorbij.
Mensen beschrijven kom ik ook niet verder dan bril/ lang, kort haar/ blond, donker.
Ik herken iemand wel eerder aan de geschreven naam dan aan een foto.

Zolang het je niet belemmerd, is het in elk geval geen stoornis. Een diagnose zou ik het ook niet noemen, tot het echt problemen geeft. Sommige mensen ‘zien’ een kleur bij bepaalde dagen, of een bepaald getal. Donderdag ‘is’ bijvoorbeeld oranje. Anderen hebben dat soms, een beetje of totaal niet. Dat maakt allemaal niks uit, je hebt er geen last van of je het wel of niet op die manier ervaart.
De uitdrukking ‘iets hebben’ is voor veel mensen een soort van diagnose, en dan is het een beetje het problematiseren van iets wat gewoon een normale variantie is. Als je het gewoon opvat op dezelfde manier als ‘ik heb blauwe ogen’ dan klopt het wel. Dan is het gewoon een eigenschap. En ook blauwe ogen is niet ja of nee, die kunnen ook meer of minder blauw zijn.

Solomio schreef: ↑

29-07-2026 15:19

De grens is niet deels subjectief, die is compleet subjectief.
Bepaald door een groepje (voornamelijk) Amerikaanse psychiaters.

Bij afantasie is dat niet anders. Je kunt er meerdere kenmerken van vinden en sommigen herkennen er veel van, anderen minder.
Maar wanneer heet het afantasie? Als je ze allemaal herkent? Of op 1 na? Op 2 na?

Ik herken alleen de term, want ik heb geen fantasie. Maar dat staat niet bij de kenmerken, dus ik heb het zeker niet.

Dat de grens vaak door mensen bepaald wordt, klopt. Maar dat maakt het niet automatisch "compleet subjectief". Bij heel veel dingen in de psychologie en geneeskunde werken we met grenzen binnen een spectrum. Dat betekent niet dat het onderliggende verschijnsel niet echt is.

Bij afantasie gaat het ook niet om een lijstje kenmerken waarvan je er een bepaald aantal moet afvinken, toch? Het gaat om het vermogen om vrijwillig visuele beelden in je hoofd op te roepen. Dat vermogen loopt van helemaal niet tot heel erg levendig. De term afantasie wordt gebruikt voor mensen die aan de kant van "geen of vrijwel geen beelden" zitten.

Dat er mensen in het middengebied zitten waarbij het minder duidelijk is, klopt. Maar iemand die letterlijk 0,0 beelden kan vormen, zit niet in dat grijze gebied.

Ik weet niet hoe ik je laatste alinea op moet vatten. Mensen met afantasie kunnen een rijke fantasie hebben.

giralda schreef: ↑

29-07-2026 17:03

Ik weet niet hoe ik je laatste alinea op moet vatten. Mensen met afantasie kunnen een rijke fantasie hebben.

Die laatste alinea bedoelde ze denk ik als: afantasia is een rare term, want het lijkt te betekenen: geen fantasie. Dan is het dus best raar dat je het ‘kunt hebben’ en toch een rijke fantasie kunt hebben.

(En ja, ik weet dat dat komt omdat het een afgeleide is van het Latijnse fantasia, en dat betekent geen fantasie zoals in het Nederlands, maar ‘droombeeld’ of ‘verschijning’. Maar dat zal niet de betekenis zijn die de meeste mensen associëren met fantasie).

giralda schreef: ↑

29-07-2026 17:03

Dat de grens vaak door mensen bepaald wordt, klopt. Maar dat maakt het niet automatisch "compleet subjectief". Bij heel veel dingen in de psychologie en geneeskunde werken we met grenzen binnen een spectrum. Dat betekent niet dat het onderliggende verschijnsel niet echt is.

Bij vrijwel niets in de psychologie is er iets bekend over het onderliggende verschijnsel.
Dat is echt een groot verschil met de geneeskunde.

nausicaa schreef: ↑

29-07-2026 17:38

Die laatste alinea bedoelde ze denk ik als: afantasia is een rare term, want het lijkt te betekenen: geen fantasie. Dan is het dus best raar dat je het ‘kunt hebben’ en toch een rijke fantasie kunt hebben.

(En ja, ik weet dat dat komt omdat het een afgeleide is van het Latijnse fantasia, en dat betekent geen fantasie zoals in het Nederlands, maar ‘droombeeld’ of ‘verschijning’. Maar dat zal niet de betekenis zijn die de meeste mensen associëren met fantasie).

Hier dan precies andersom: geen fantasie, maar geen afantasie, want ik kan prima een appel voor me zien zonder dat die appel aanwezig is.

Solomio schreef: ↑

29-07-2026 17:48

Bij vrijwel niets in de psychologie is er iets bekend over het onderliggende verschijnsel.
Dat is echt een groot verschil met de geneeskunde.

Maar dat is een andere discussie. Dat we de oorzaak of het mechanisme nog niet volledig kennen, zegt niets over het bestaan van het verschijnsel. Mensen verschillen nu eenmaal in hoe levendig ze mentale beelden ervaren. Afantasie is de naam voor het uiterste aan die kant van het spectrum. Zo simpel is het.

Je lijkt de discussie steeds te verplaatsen. Eerst was het "het is geen ziekte", daarna "de grens is subjectief", en nu "we kennen het mechanisme niet". Dat zijn drie verschillende discussies.

giralda schreef: ↑

29-07-2026 12:35

Dat iets geen ziekte is, betekent niet dat iemand het niet kan hebben. Net als kleurenblindheid of linkshandigheid. Dat kun je toch gewoon hebben zonder dat het een ziekte is?

Ik heb geen linkshandigheid, ik ben linkshandig.
Wat ik overigens ontzettend onhandig vind maar dat is weer iets anders.

giralda schreef: ↑

29-07-2026 19:52

Maar dat is een andere discussie. Dat we de oorzaak of het mechanisme nog niet volledig kennen, zegt niets over het bestaan van het verschijnsel. Mensen verschillen nu eenmaal in hoe levendig ze mentale beelden ervaren. Afantasie is de naam voor het uiterste aan die kant van het spectrum. Zo simpel is het.

Je lijkt de discussie steeds te verplaatsen. Eerst was het "het is geen ziekte", daarna "de grens is subjectief", en nu "we kennen het mechanisme niet". Dat zijn drie verschillende discussies.

Vind ik niet, maar wat dan nog?

Ik vind het opvallend hoeveel behoefte er steeds weer (b)lijkt te bestaan aan het vinden van een naam voor in principe volstrekt normale eigenschappen.
Eigenschappen verschillen nu eenmaal en elke eigenschap is verdeeld volgens een spectrum.
Vrijwel niemand zit aan de uitersten.

Weinig fantasie - veel fantasie.

Iedereen zit ergens.

giralda schreef: ↑

29-07-2026 12:35

Dat iets geen ziekte is, betekent niet dat iemand het niet kan hebben. Net als kleurenblindheid of linkshandigheid. Dat kun je toch gewoon hebben zonder dat het een ziekte is?

Kleurblindheid is een echte beperking. Linkshandigheid niet. Zou die dus niet met elkaar vergelijken.

Winterkoud schreef: ↑

29-07-2026 16:11

Daar ben ik even benieuwd naar, denkstem? Misschien zeg ik ja heb ik wel, maar nu geen idee daarbij.

Mijn kinderen en man denken dus wel in beelden, snappen echt niet hoe ik bij een woord geen beeld zie maar het woord uitgeschreven.
Maar ik kan het dus wel, als je mij vraagt zomer te omschrijven heb ik wel een beschrijving, en kan ik dat (deels) voor me zien.

Mensen herkennen ik wel (zeker bij vaker gezien te hebben), al herken / zie ik mensen vaak niet onderweg, in een winkel etc. Omdat ik niet mijn focus daarop heb en verwacht diegene te zien. Vaak moet iemand dan zelf even gedag zeggen. Zo niet loop ik je ze zo voorbij.
Mensen beschrijven kom ik ook niet verder dan bril/ lang, kort haar/ blond, donker.
Ik herken iemand wel eerder aan de geschreven naam dan aan een foto.

Als je een uitgeschreven woord ZIET dan heb je dus geen afantasie. Als je het enkel hoort (of anders, maar niet ziet) dan wel I guess.